Voor mijn thesis volgend jaar zal ik me voornamelijk richten naar parametrische ontwerptools, en de efficiënte wijze waarop ze ingezet kunnen worden in de hedendaagse ontwerp-praktijk. De thesis zal vertrekken vanuit een hands-on approach – voorzien van het nodige woord en voornamelijk beeld – en zal ook een praktijkvoorbeeld omvatten. Enkele tools die daarbij zeker bestudeerd worden, zijn ParaCloud, Generative Components en Grasshopper.

Deze toepassingen hebben de laatste jaren drastisch aan populariteit gewonnen, en mogen in geen geval allen over eenzelfde kam geschoren worden. De enige sterke verwantschap die ze tonen, is dat ze te benoemen zijn als generatieve design tools; een tak binnen het parametricisme die zich concentreert op de gecodeerde manipulatie van invoerparameters en deze mogelijkheden aanbiedt om de ontwerper te assisteren. Elk richten ze zich op een specifieke niche in de architectuurwereld, maar wordt toch de mogelijkheid geboden om de verschillende softwarepakketten probleemloos samen te laten werken. Op die manier kan geprofiteerd worden van de voordelen die elk pakket de gebruiker biedt.

Grasshopper

Sinds afgelopen wintersemester in Graz is Grasshopper geen onbekende meer voor me. Het werd gedurende het ganse semester toegepast in zowel de ontwerpstudio als in het kader van een ontwerp voor een reactieve façade. De toepassing werkt als plug-in voor het alomverspreide 3D-pakket Rhino, en biedt een visuele interface om op een snelle en controleerbare wijze indrukwekkende visuele paradepaardjes te bereiken.

Grasshopper heeft zich in de afgelopen jaren geprofileerd als krachtige speler op de markt van generatieve software. Wellicht heeft ook de kosteloze beschikbaarheid van het programma bijgedragen tot het succes, wat geleid heeft tot gebruik in architectuur, stedenbouwkundige projecten, meubelontwerp en juweelontwerp. De community van gebruikers is op korte tijd drastisch gegroeid, wat de uitbouw tot een stabiele software-toepassing drastisch stimuleert. Technische en praktische vragen worden immer in een sneltempo beantwoord.

Indien de set van voorgedefinieerde functies je als ontwerper niet kan voorthelpen of als je Grasshopper-logica te complex wordt, biedt Grasshopper je ook de ultieme oplossing. Middels C# of VB.net kan je eigen programmeerlogica toevoegen, en op eenvoudige wijze de ganse API van Grasshopper en Rhino aanspreken. In het ontwerp voor de ontwerpstudio en de façade was ik al snel geneigd deze stap te zetten; hetgeen de logica zonder enige twijfel vereenvoudigde en versnelde.

Wat ik tijdens het werk met Grasshopper al snel kon ervaren, is dat het pakket zich nog steeds in een beta-stadium bevindt. Dit lijdt ertoe dat af en toe fouten opduiken die door het systeem niet opgevangen worden, met een programma- of systeemcrash tot gevolg. In recentere Grasshopper-versies wordt een en ander opgevangen door frequente reservekopieën te maken. Ook dien je je als ontwerper ervan te vergewissen dat code van tijd tot tijd in eindeloze lussen kan terechtkomen. In dat geval is niet Grasshopper de schuldige, maar dient je code drastisch herbekeken te worden.

Generative Components

Voor wat betreft de gebruikers-community, de stabiliteit en de ondersteuning door internationale academische instellingen, gaat Generative Components, ontwikkeld door het Amerikaanse Bentley Systems, ongetwijfeld met de hoofdprijs lopen. Het product is – gezien de expertise die Bentley Systems in de loop der jaren heeft opgebouwd inzake bouwtechnische software – primair gericht op de architectuurmarkt.

De verwezenlijking van dit softwarepakket door deze firma mag aanzien worden als grootste stimulans voor generatief design en generatieve architectuur. Bij lancering in 2003 sloeg het pakket vooral aan bij de Londense architecturale elite, en kon op die manier enerzijds een belangrijke plaats verwerven in de markt, maar zorgde ook voor de introductie van generatieve design-technieken in de alledaagse architectuurwereld.

Net zoals Grasshopper werkt Generative Components met behulp van een intuïtieve en visuele programmeer-omgeving. Doorgedreven programmeerkennis is daarom niet vereist, maar desondanks aanbevolen van zodra men de logica wil uitbreiden met zelfontwikkelde codefragmenten. Daarenboven werkt Generative Components volledig als zelfstandig softwarepakket; importeren en exporteren van gegenereerde objecten is uiteraard een essentiële eigenschap, maar tijdens het parametrische ontwerpproces is men als ontwerper niet afhankelijk van de mogelijkheden of gebreken van de moeder-applicatie.

Wellicht het mooiste aan Generative Components vanuit het standpunt als student of jonge zelfstandige, is dat het – net als Grasshopper overigens – volledig gratis ter beschikking gesteld wordt. Er zijn geen addertjes onder het gras, en het omvat dan ook een volledig werkende full-release versie. Beide pakketten worden echter enkel ter beschikking gesteld voor installatie in Windows-omgevingen.

ParaCloud

Van de drie besproken tools is ParaCloud, en meer specifiek ParaCloud GEM de enige commerciële software. Het pakket wordt te koop aangeboden aan € 155 indien je ingeschreven bent als student. Deze relatief hoge investeringskost wordt echter vereffend, vermits GEM probleemloos samenwerkt met frequent gebruikte en gratis beschikbare 3D-tekenpakketten als SketchUp. Het pakket is een relatief jonge speler op de markt, en heeft bovendien ontdekt dat er in Apple-gebruikers een niet te miskennen niche aan te spreken valt.

Er wordt graag uitgepakt met de slogan Generative Design as easy as it gets, en dat is ook een element dat direct opvalt bij het starten van het programma. De intuïtiviteit van de grafische gebruikersinterface is duidelijk altijd een primerende factor geweest bij het ontwerp van de software. De ontwikkelaars hebben als geen ander inzicht in hun doelpubliek: ontwerpers die mogelijk maar niet noodzakelijk programmeerkennis bezitten en veelal op intuïtieve wijze op zoek gaan naar oplossingen.

Met GEM wordt gemikt op het ontwerp van generatieve façades, hoewel ook meubelontwerp volgens de specificaties niet uitgesloten mag worden. Hoewel het pakket nog maar een vrij korte levenscyclus kent, is het ondertussen reeds opgepikt door menige academische instelling waardoor een ruimere verspreiding danig wordt gestimuleerd. Dat het aanslaat in de architectuurwereld mag blijken uit de indrukwekkende referentiebeelden die gepresenteerd worden en het werk zijn van internationaal gerenommeerd architect Francois Roche.

Door de trage maar gestage opmars in de architectuurwereld, groeit ook de gebruikersgemeenschap van ParaCloud. Een en ander mag blijken uit de dagelijkse interacties op het gebruikersforum. Daarnaast stimuleren de ontwikkelaars ook de verdere verspreiding en promoten ze de mogelijkheid van het softwarepakket door op geregelde tijdstippen indrukwekkende tutorials ter beschikking te stellen die menig architect snel op weg zetten in eigen projecten. Deze filmpjes zijn zeker het bekijken waard om het pakket te ontdekken!

Conclusie

Zoals reeds vermeld in de inleiding zijn deze drie pakketten uniek. Het is dus onmogelijk om een aanbeveling voor te stellen zonder daarbij concrete contexten te kennen. Het werd echter besproken dat elk pakket toegespitst is op een bepaalde niche in architecturaal ontwerp. Als ontwerper dient men dan de gepaste keuze te maken naar het softwarepakket toe dat het best beantwoordt aan de noden.

Wat mijn thesis betreft – die zich zal focussen op architecturaal ontwerp met behulp van parametrische designtools, en daarbinnen zal toespitsen op gevelontwerp – spreekt het voor zich dat de meeste aandacht zal besteed worden aan ParaCloud GEM, wat toelaat om op relatief snelle wijze generatieve patronen te verwerken in een organische gevelstructuur. De inzetbaarheid van dit pakket in een academische context is ook relatief eenvoudig en goedkoop. Dit geldt als extra reden om dit pakket nader te bestuderen en in een uitgebreide en praktijk-gerichte thesis te presenteren aan het instituut in Antwerpen. Desalniettemin zal ook Grasshopper niet over het hoofd gezien worden. Aanleiding daartoe is de gratis beschikbaarheid, de grote bestaande community van gebruikers, en de voorkennis die ik in de afgelopen maanden in Oostenrijk kon opbouwen.