Dat in architectuur beeld een wel zeer prominente plaats bezit, is geweten. Woord is een noodzakelijke aanvulling om het geheel te duiden, maar desondanks vloeit de voornaamste betekeniswaarde voort uit het nodige beeldmateriaal. Vanuit dat oogpunt is de structuur en inhoud van een portfolio steeds gelijklopend. Zo hoort het ook bij de presentatie van studenten-projecten door een universiteit of instituut. Hieromtrent is heel wat vernieuwing mogelijk op het instituut in Antwerpen.

In zekere zin bouwt dit artikel sterk voort op hetgeen reeds voorheen geschreven werd in het communicatie-luik van deze artikelreeks. Daar lag de nadruk echter voornamelijk op interactie met studenten. In dit artikel wordt de aandacht verschoven naar de aanmoediging van interactie met potentiële studenten en de algemene internet-wereld.

Belang van online presence

Studenten spenderen uren aan de projecten die in het kader van hun opleiding gemaakt worden. Antwerpen is geen uitzondering op die regel; gelijkaardige taferelen kenmerken nu eenmaal de internationale scène van architectuuropleidingen. Niet enkel is het een training van het creatieve denkproces, maar ook een leerschool teneinde om te leren gaan met nakende deadlines, wisselende inzichten in het ontwerpproces en dergelijke meer. Als student schaaf je immer weer je creativiteit bij in functie van de gestelde eisen en verwachtingen.

Die uren werk en vaak spannende momenten worden op menig instituut beloond met een publicatie op een online portaal van het instituut. In deze tijden kunnen we er niet omheen dat zulke publicaties van groot belang kunnen zijn, hetgeen zich concentreert op twee belangrijke pistes:

• In eerste instantie is het een uithangbord voor de student. Een eenvoudige zoekopdracht op het net naar iemands naam zal al gauw een resultaat opleveren binnen de website of het portaal van een instituut. Toekomstige werkgevers, stagebegeleiders, geïnteresseerden of potentiële klanten kunnen met enkele muisklikken vaak een overzicht krijgen van de evolutie die je als student hebt doorgemaakt, of kunnen inzicht verkrijgen in fascinaties die je drijven als architect.
• Behalve persoonlijke erkenningspunten naar de studenten toe, is het wellicht het inrichtende instituut dat het portaal kan en dient te gebruiken als uithangbord voor het gepresteerde werk. Potentiële studenten, gastprofessoren, bezoekers, en dergelijke meer kunnen in sneltempo kennis opdoen van de werkwijze die gehanteerd wordt binnen de opleiding. Vragen als heerst er een traditionalistische visie, wordt er creatief omgesprongen met moderne technologieën of waarin ligt de verscheidenheid in de werken van studenten en hoe kan dit verklaard worden zijn immers elementen die vaak van groot belang zijn wanneer websites van universiteiten afgeschuimd worden.

De voornaamste Belgische instituten

Een website van een architectuuropleiding kan – mijns inziens – gedeeltelijk gebruik maken van een huisstijl van de inrichtende universiteit, maar dient wel degelijk opgebouwd te zijn vanuit een artistiek oogpunt: voldoende beeldmateriaal dient beschikbaar te zijn, en te allen tijde dient een overzicht beschikbaar te zijn van voorbije en geplande evenementen (lezingen, presentaties, jury’s, etc.). Het valt op dat Belgische architectuur-websites op dit vlak bijzonder slecht scoren; de pedagogische missie staat (terecht) centraal, maar een visuele referentie lijkt steevast genegeerd te worden.

Op de website van de architectuuropleiding aan Sint-Lucas bevatten sommige pagina’s enkele kleine plaatjes, die mooi geïntegreerd zijn in het strakke en zakelijke design van de website. Een centrale plek waar het werk van studenten getoond wordt, ontbreekt echter. Desondanks primeert de informatie die bedoeld is voor architectuurstudenten. Bovendien werkt de architectuuropleiding van Sint-Lucas ook met microsites, die inhoud bevatten van een specifieke cursus of tak binnen de opleiding; het mixed media blog is daar één van.

Een gelijkaardige kwestie stellen we vast bij Artesis; enkele projecten worden getoond, maar zijn diep weggepropt tussen de andere – voornamelijk tekstuele – inhoud van de website. Het geheel werd ook niet geüpdatet sinds 2006.

Bovendien is de website van Artesis in geen geval artistiek. Er wordt op geen enkele pagina uitdrukking gegeven van het karakter die deze artistieke opleiding kan bieden aan studenten en professionals. De interessante lezingen die vrijwel maandelijks aan het instituut georganiseerd worden, worden niet voorgesteld, noch is er een archief aanwezig van lezingen die in het verleden georganiseerd werden. Video- en/of beelddocumentatie is bijgevolg voor geen enkel evenement aanwezig.

Tenslotte stellen we vast dat de website van het departement Architectuur, Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening van de KU Leuven geen aantrekkelijke of artistieke lay-out aanbiedt. Een summier portfolio van studentenwerk is beschikbaar, maar een algemeen beeld van de visie op architectuur kan daar onmogelijk uit afgeleid worden.

Elders

Hoe scoort de TU Graz op dit vlak? Ook niet al te best. Een centrale website met een portfolio is onbestaande, maar summiere informatie kan vaak teruggevonden worden op de websites van de respectievelijke instituten. De weblogs zijn niet makkelijk terug te vinden, maar blijven behouden doorheen de tijd en fungeren dus als archiveringsmethode. De opbouw van de instituutswebsites volgt niet de opbouw van de algemene website van de TUG. Dit hoeft mijns inziens ook niet; architectuur is een creatieve opleiding waar informatie minder afhankelijk is van organisatorische teksten en missie-omschrijvingen.

Zijn er dan instituten die het belang van een grondige online presence wel goed inschatten? Jazeker. Het moet echter gezegd worden dat deze wellicht over grotere budgetten beschikken en dus beschikken over een grotere bewegingsvrijheid op dit vlak. De website van de AA School of Architecture in Londen weet een schat aan informatie te huizen binnen een strak en zakelijk design. Er is ruim plaats voor nieuwsberichten en berichtgeving inzake het onderzoek dat gevoerd wordt aan de universiteit, alsook een mooie plaats voor het werk van studenten. De navigatie is ondubbelzinnig, en met een maximum van twee muisklikken bereik je als bezoeker de gewenste informatie. Ook microsites zijn aanwezig voor specifieke cursussen.

De architectuuropleiding aan de University of Southern California scoort eveneens bijzonder goed. De website is één van de meest artistieke die ik tot nog toe ontdekte, maar negeert daarbij aspecten als bruikbaarheid en efficiënte informering niet. Het doorbladeren van het portfolio gebeurt met een schuifbalk die je als bezoeker als het ware doorheen het archief laat surfen. Ook de kalender, de persoonsbeschrijvingen en diens meer zijn gelijkaardig vormgegeven. Steeds blijft de wisselwerking tussen artistiek karakter en informatieaanbod bestaan en perfect beantwoord.

Ruimte voor verbetering?

In elk geval is er ruimte en kans voor verbetering. Dat het belang van een grondige online presence belangrijk is voor een commerciële instelling is reeds meermaals bewezen. In zekere zin geldt ditzelfde echter ook voor onderwijsinstellingen. Ook zij dienen potentiële studenten te bereiken, te informeren en aan te trekken.

De aanpak voor onze Vlaamse architectuuropleidingen lijkt me niet buitengewoon complex. Vorig jaar werkte ik gedurende twee weken aan een jaarboek dat het werk van architectuurstudenten aan het instituut diende samen te vatten. Zo’n jaarboek is belangrijk. Desondanks bereikt zo’n jaarboek slechts een beperkte groep mensen. Een sterk uitgebouwde website vult die leemte echter in, en zorgt voor een wereldwijde en grenzeloze verspreiding van de informatie.

Ik zie dus zeker opties in een gelijkaardig project waarbij in eerste instantie creatieve studenten deel kunnen nemen aan een preselectie, hun visie in beeld kunnen brengen, en na jurering eventueel hun visie mogen uitwerken. Zij zouden dan templates kunnen aanleveren voor de belangrijkste pagina’s dewelke later door de technici aangevuld worden met de nodige logica om databanken aan te spreken. Een jaarlijkse of – beter nog – halfjaarlijkse revisie van de inhoud is eveneens essentieel. Pagina’s met inhoud die dateert van 2006 tellen nu eenmaal niet meer mee in de huidige internet-situatie.

Daarnaast gaat communicatie veel verder dan de officiële berichtgeving van instituten an sich. Ik mis in Antwerpen nog steeds een verwijzing naar websites van allerhande studentikoze communicatiekanalen als studentenraad, groep die lezingen en dergelijke interesseert, etc. Hun aanpak van communicatie en sociale media zou wellicht ook een belangrijke stimulans kunnen betekenen voor het communicatiebeleid dat het instituut zelf voert. Voorlopig blijft het echter koffiedik kijken.